نی زار : با توجه به اینکه در آستانه فصل بهار هستیم و در این ایام سفرهای نوروزی آغاز شده برآن شدیم تا گفتگویی با روسا و کارشناسان صنعت گردشگری و میراث فرهنگی حوزه سیستان داشته باشیم به همین منظور خدمت روسای میراث فرهنگی شهرستان زابل ؛هامون و هیرمند و زهک رسیدیم تا دراین خصوص اطلاعاتی هرچند مختصر رو در اختیار شما مخاطبین رسانه نی زار قرار دهیم.

در ابتدا آقای گنجعلی رییس میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان زهک در گفتگو با خبرنگار نیزار بیان داشت که شهرستان زهک دارای ۹۴۵ کیلومتر مربع وسعت میباشد که یک پانزدهم وسعت کل حوزه سیستان رو بخودش اختصاص داده است؛ آثار تاریخی فراوانی را در این ۹۴۵ کیلومتر مربع داریم که در حال حاضر تعداد آنها به ۱۶۱ اثر میرسد و ۷۸ اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است؛گنجعلی در وصف و اهمیت این آثار تاریخی و ملی به وجود دهانه غلامان که در ۱۱ کیلومتری شمال شهر زهک و ۴ کیلومتری روستای قلعه نو به زهک بین چاه نیمه ۴ و ۳ میباشد اشاره کرد و بیان داشت این مکان زمانی پایتخت سیستان در دوره هخامنشیان بوده و دارای ۲۵۰۰ سال قدمت میباشد؛همچنین یادآور شد که دهانه غلامان در فهرست کاندیداتوری ثبت جهانی قرار گرفته است؛در ابتدا این شهر با نقشه قبلی توسط مهندسین فنی و با نیت شهر احداث گردیده و در حال حاضر هم از لحاظ مناظر طبیعی و منابع آبی ؛هم از لحاظ ساخت جاده و دسترسی آسان به این شهر اقدامات مثبتی انجام شده؛وجود آب؛پایگاه حفاظت آثار باستانی شبانه روزی؛سرویس بهداشتی،استقرار نیروی انتظامی جهت برقراری امنیت؛وجود و حضور دو کارشناس نخبه در این منطقه جهت بیان توضیحات و ارائه اطلاعات به گردشگران و مهمانان نوروزی از جمله گزینه ها و فعالیتهای مثبت دیگر این منطقه است که میتوان به آن اشاره کرد.

برگزاری نمایشگاه آثار باستانی و صنایع دستی،حضور استاد کار حصیر بافی و گزبافی که بطور زنده و در معرض عموم اقدام به بافت گز مینماید هم جزء مواردیست که یقینا ازآن استقبال خواهد شد.

رییس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری زهک بیان داشت که برای رونق صنعت گردشگری میبایست ابتدا به ساکن ظرفیتهای این صنعت به مردم معرفی وشناسانده شود و به همین منظور اقدام به بیان توضیحاتی در خصوص ظرفیتهای این صنعت درحوزه کاری خود نمودند که به شرح ذیل است :

دهانه غلامان ۲۰۰ سال مسکونی بوده و بعدها به دلیل خشکسالی متروکه شده و مردم شهر باالاجبار شهر رو ترک گفتند؛هرودت مورخ یونانی در وصف دهانه غلامان اینگونه گفته که این مکان سومین سرزمینی بوده که بالاترین مالیات و خراج رو به دولت هخامنشی پرداخت میکرده و به همین دلیل کوروش هخامنشی مردم این سرزمین رو به اسم خیر و نیکوکار لقب میدهد؛در قبل از انقلاب از سال ۱۳۴۴ تا سال ۱۳۴۶ کارشناس باستانشناسی مشهوری فعالیتهای خودش را در این حوزه آغاز و ۳ ساختمان جدید رو کشف مینماید و در همین راستا و ازآنجا که این منطقه دروازه ورودی شرق فلات ایران محسوب میشده و بازرگانان و تجار،بردگانی رو خرید و فروش میکرده اند نام دهانه غلامان یا دروازه بردگان رو بر این شهر انتخاب میکند اما نام اصلی آن درنجانا میباشد.
بعد از انقلاب از سال ۷۹ تا ۸۴ با حضور تیم کارشناسی دیگری ۲۷ بنا از زیر خاکها بیرون کشیده میشود؛درسال ۹۰ تا ۹۲ با فعالیت دکترمحمدخانی ۱۳ بنای دیگر نیز شناسایی میشود.

از شاخصه های مهم دیگر دهانه غلامان فضای سردخانه ای آن است که نمونه ستونهای استوانه ای و سفالینه ایی که دراین سردخانه ها وجود داشته با برخورد باد به این ستونهای استوانه ای هوای سرد ایجاد و ذخیره رطوبت انجام میشده است؛وجود نقاشی های دیواری که نقاشی دوره هخامنشی بوده و شخص ارابه سواری را سوار بر ارابه و در حال شکار گراز نشان میدهد؛

شهر باستانی دیگری که میتوان از آن نام برد و از اولویتهای باستانشناسان میباشد تپه رام شهرستان بوده که زمانی مقر پادشاه کیانی و دومین پایتخت سیستان در دوره ساسانیان در حوزه شهرستان زهک بوده است.

ایشان در ادامه اظهار داشت که با توجه به وجود اساطیر و دانشمندان بزرگی مانند یعقوب لیث صفاری؛اولین شاعر پارسی گوی،اولین شاعره پارسی گوی،یکی از اولین فقهای جهانی تشیع،وجود دانشمندی که کرویات زمین را قبل از گالیله اثبات کرد میتوان زاهدان کهنه را در این منطقه به عنوان یکی از مناطق بکر گردشگری و تاریخی یاد کرد.

این مکان پایتخت سیستان در دوره صفاریان بوده و یکی از باستانشناسان معروف زاهدان کهنه را به نام لندن شرق نامگذاری کرده است؛دیگر ؛شهر کندرک پایتخت سیستان در دوره صفویه که در زمان ملک فتحعلی خان ساخته و در زمان ملک سلیمان پسر ملک فتحعلی خان به مدت ۱۰۰ سال دارلحکومه سیستان میشود ؛بعدها این مکان به دلایل پیشرفت آب رود هیرمند؛مرکز حکومت به الله آباد واقع در شیله انتقال داده میشود؛ذوالفقار کرمانی نقل کرده که از همین شهر بوده است که شاه محمود سیستانی به خراسان چیره گشته است؛مورد دیگر روستای نمونه گردشگری قلعه نو که به ثبت رسیده و در حال حاضر به جهت طبقاتی بودن و وجود عناصر خاص معماری به نام ماسوله جنوب شرق از آن یاد میشود.رود وحشت داخل شهر زهک که در نگاه اول؛زاینده رود را در چشم بیننده تداعی میکند؛کمپینگهای احداث شده در سطح شهر که دارای رستورانها؛مسافرخانه ها و فضای سبز و سرویس بهداشتی میباشد؛کمپینگهای احداث شده در جنگلهای جزینک.
وی از خامه دوزی؛حصیر بافی؛گزبافی؛گلیم دوزی؛سکه دوزی به عنوان صنایع دستی مردم زهک یاد کرد و خاطرنشان شد که در حال حاضر عدم توجه به این مهم باعث شده تا جوانان ما میل و رغبت چندانی به ساخت صنایع دستی نداشته باشند و مسؤولین امر میبایست با تقویت زیرساختها و ارائه تسهیلات راه را برای ورود نسل نو و جوانمان به این صنعت هموار نمایند؛گنجعلی صنعت گردشگری را به بعنوان سومین صنعت سود ده دنیا معرفی و عنوان کرد که در اکثر کتب دیدنی و مذهبی ما به آن اشاره فوق العاده ای شده ؛به عنوان مثال نزولی آیه ۲۰ سوره عنکبوت در وصف اهمیت گردشگری به پیامبر اکرم را نام برد که پروردگار جهانیان خطاب به رسولش میفرماید ای رسول به مردم خود بگو دنیا را ببینید و سفر کنید تا به عظمت خلقت و وجود ما بیشتر واقف شوید؛توریست درمانی یا گردشگری پزشکی مورد دیگری بود که رییس میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان زهک از آن به عنوان یک ظرفیت در این منطقه یاد کردو عنوان کرد که گردشگری متولی اقتصاد است و توسعه اقتصادی با رونق صنعت گردشگری بوجود میاید؛
مخاطبین ارجمند و محترم نی زار

مسئولین استانی و کشوری جمهوری اسلامی ایران

در پایان با یادآوری وجود دانشمندان؛اندیشمندان وفقهای بزرگی چون آیت الله سیستانی،پروفسور سرابندی و …..در عصر حاضر که برامده از دامان پاک این سرزمین هستند میخواهیم این را فریاد کنیم که مردم سرزمین ما سیستان همان مردمی هستند که اینک جهانیان در جستجو و تکاپوی تاریخ و قدمت علم و هنرشان صف میکشندو باستانشناسان با کشف آثارشان انگشت به دهان میمانند؛ما تنها به بد حادثه و به جهت شرایط اقلیمی و آب و هوایی به دست فراموشی سپرده شده ایم و ضمن دعوت از عموم مردم جهت حضور و سفر به منطقه سیستان تقاضا و خواسته قدیمی مردم این خطه را فریاد میکنیم و آن اینکه از مسئولین میخواهیم تا شرایط و بستری را فراهم آورید تا جوانان و نخبه های سیستانی کاری کنند کارستان و همچنان گذشته تاریخ ساز شوند و پر افتخار؛تا قرنها بعد هم تاریخ سیستان را به نیکی و عظمت یاد کنند.

به امید دیدار همه شما در خطه دارالولایه سیستان

گفت و گو: حامد بندانی