دانلود آهنگ خاطره انگیز کَتورِ ترمِه زَنی اثری از استاد بندانی - پایگاه اطلاع رسانی و تحلیلی نــی زار

نی زار : همانطور که در شماره قبلی گفته شد، ریتم مشخصه اصلی شناخت موسیقی قومیست. ریتم های چاپی سیستان منحصر بفرد می باشد.در موسیقی سیستان مفاهیمی همچون بحث و بیت، سیتک، رِنگ و ترانه تعریف شده است. سیتک به خواندن شعر بدون همراهی ساز گفته می شود. البته دایره همواره مونس و همدم شادی ها و آوازخوانی های زنان و مردان سیستانی بوده است که آن هم با اصلوب منحصر بفرد خودش نواخته می شود. رِنگ نیز به موسیقی سازی بی کلام گفته می شود. همانطور که در گویش سیستانی گفته می شود ” رِنگه بزَ renge bza ” و این بخش زیبای موسیقی بدون خواننده است. و ترانه نیز همراهی ساز و خواننده در کنار یکدیگر است .

چنین دسته بندی نشان از وجود دانش موسیقایی در مردمان سیستان دارد. موسیقی سیستان بر خلاف موسیقی بسیاری از نواحی ایران ( شیراز ، بلوچستان و… ) شامل دو ربع پرده می باشد. حال آنکه موسیقی بلوچستان فاقد ربع پرده است. لذا برای موسیقی سیستان می توان وسعتی دستگاهی برشمرد. در سیستان قدیم مقامی با عنوان ” گبری زابل” منصوب به زرتشتیان وجود داشته است. با کمی پژوهش می توان به ارتباط گوشه زابل در موسیقی امروز ایران با سیستان پی برد. در سیستان قومی به نام زاولی بوده که به زبان زاولی سخن می گفته اند. زاولی یکی از هفت زبان متروک پارسی است. نام زابل نیز تغییر یافته زاول است . عبدالمومن بن صفی الدین در رساله موسیقی بهجت الروح در باب گوشه زاول می نویسد:

مقام تو اگر عشاق خیزد / ز وی هم زابل و هم اوج ریزد.

* عشاق گوشه ای در دستگاه شور (دشتی) دارای اوج بسیار.
زابل گوشه ای در دستگاه سه گاه و چهارگاه.

 

در ادامه ترانه ای بشنوید که بر پایه ریتم سیستانی می باشد. گاهی تغییرات و نوآوری ها در یک موسیقی قومی، رنگ و بوی اصیل آن را نابود می کند. در این ترانه که ساخته غلامعلی بندانی بوده ، نوآوری با حفظ اصالت و رنگ و بوی سیستانی به زیبایی مشهود است.

دبیر ستون آوای نی زار : مجید قنبری

 

دانلود آهنگ کتور ترمه زنی