نی زار: چندی پیش مطلبی در نی زار درج شد با “تحلیلی گذرا بر نگاه ویژه استاندار به فرهنگ سیستان و بلوچستان ”  که در آن به تفاوت های شباهت های پوشش سیستانی و بلوچی پرداخته شد،

در این تحلیل ما به معرفی شباهت ها و تفاوت های پوشش سیستانی و خراسانی میپردازیم.

۱_سیستانی که بزرگتر از خراسان بود، مقاله ای که خیل کثیری درون کتاب ماتیکان سیستان اثر استاد جواد محمدی خمک مطالعه کردند در قسمتی از این مقاله آمده که سیستان پهنه ای به بزرگی کرمان تا هند زیر نظر حکمرانی مستقل سکایی خود گسترده بود.

۲_تاریخ سیستان عصر صفویان ، اشرف افغان به ایران حمله کرد و اصفهان پایتخت پادشاهی صفویه را اشغال کرد در آن زمان خراسان تحت سلطه سیستان شد.

۳_در زمان تسلط مغول ها بر سیستان کیانی ها که حاکمان سیستان بودند در دورترین نقطه سیستان ( سریلانکا امروزی) دارالحکومه زدند.

مقدمه های بالا نشان دهنده گستردگی سیستان در ادوار مختلف بوده و به خیلی از دوره های تاریخی اشاره نشد، سرزمین های مختلفی از شمال خراسان تا جنوب سریلانکا از شرق مرز های چین و از غرب به کرمان  و هرمزگان  در ادوار مختلف قبل از قاجاریه بعضا یک یا چند منطقه نامبرده تجزیه میشده (به طوریکه در زمان حکومت پهلوی سیستان به اوج افول میرسد آخرین منطقه ای که از سیستان تجزیه میشود افغانستان امروزی یا همان سیستان خارجی است ) تحت سلطه سیاسی و فرهنگی سیستان بزرگ بودند.

حال به تفاوت ها و شباهت های البسه سیستانی و خراسانی میپردازیم ، البسه مردمان شرق و جنوب شرق ایران بزرگ که حال به جنوبشرق آسیا مبدل شده به دلیل اقلیم شباهت های بسیاری از لحاظ ساختار به هم دارند، لباسی که در حال حاضر هموطنان خراسانی ما در مناطقی مانند تربت جام ، سرخس ، تایباد و… به تن دارند و شنیده ها حاکی از آن است که این لباس را به نام لباس خراسانی ثبت کردند مشابه لباس چلتریز ( لباس رقص و بزم سیستان ) است لباسی که از شلوار پرچین و پیراهن که در قسمت دامن پیراهن اصطلاحا از چهل تکه تریز در دوختش استفاده شده و بعضا چهل تیکه نیز از آن نام برده میشود.

در مناطق سیستان و خراسان  فردی که به ۱۸ سال میرسد میتواند از لنگوته استفاده کند و البته در قدیم رسومات به گونه ای بوده که لنگوته سر گذاشتن به طبقه اجتماعی توجه میشد.

لنگوته از یک کلاه و خود لنگوته تشکیل میشده که در هنگام بستن دستار لنگوته یا خلک و یک قسمت انتهایی، لنگوته را تکمیل میکند.

                  پوشش سیستانی

لنگوته در سیستان : به دستار لنگوته یا خلک در سیستان توجه خاصی میشود. بعنوان مثال در زمان شادی و عروسی دستار لنگوته سمت راست بسته میشد، در زمان غم و عزاداری در سمت چپ بسته میشود. خوانین ، کد خداها ، میرآب های بزرگ  بعضا دستار را جلوی سر میبستند، ذکر شده در روزهای عادی دستار لنگوته در پشت سر بسته میشد.

                      پوشش خراسانی

لازم به توضیح است در سیستان زمان عزاداری علاوه بر بستن دستار در سمت چپ لنگوته ، قسمت انتهایی لنگوته به دور گردن و به آنطرف لنگوته نصب میشده که خراسانی ها در همه ی حال لنگوته را مانند زمانی که یک سیستانی عزادار است میبندند. (قسمت انتهایی لنگوته به دور گردن و به آنطرف لنگوته نصب میشود)

شباهت ها و تفاوت های پوشش ها برخی قومیت ها به هم که در همسایگی همدیگر زندگی میکنند گاهی اوقات باعث اختلاف میشود ما برای شفاف ساختن این شباهت ها و تفاوت ها این سلسله مطالب را در اختیار تمام قومیت های ایران زمین می گذاریم.

جو ایران نباشد تن من مباد.

کیان عابدی فعال فرهنگی سیستان

کیان عابدی