نی زار : دکتر علی شریعتی را می توان از دیدگاههای مختلف معرفی کرد، اما دو ویژگی شریعتی آنچنان بزرگ است که نمی توان از آنها گذشت اول آنکه یکی از برجسته ترین تلاش های شریعتی آن بود که اسلام را به عنوان یک ایدئولوژی ارایه نماید که بابت این تلاش سترگ و موفق لقب معلم انقلاب گرفت و بی تردید تأثیر او بر اندیشه های انقلابیون بیش از هر فرد دیگری بود. نکته ی برجسته ی دوم در ویژگی های شریعتی جایگاه او در فرآیند نواندیشی دینی است. شریعتی در این جایگاه چند اقدام اساسی انجام داد اول مبارزه ی با خرافات و پیراستن دین از پیرایه های بسته به آن بود.

شریعتی در این راه آنچنان آگاهانه و شجاعانه وارد شد که خشم و غضب معتقدان سنتی و خرافاتی دین را برانگیختن تا او را مورد شدیدترین حملات و توهین ها قرار دهند اما او که می دانست تا زمانی که اسلام گرفتار خرافات و افکار جاهلی باشد و به تعبیر پیامبر اسلام همچون پوستین وارونه باشد، به درد دنیا و آخرت مردم نمی خورد، فحش شنید، تهمت تحمل کرد اما ایستادگی کرد و بر راه خود پای فشرد.

دومین اقدام شریعتی باز تعریف شعایر دینی متناسب با اصل دین بود شریعتی نیایش، انتظار، حج، ذکر و ذاکرین، عاشورا، جهاد، شهید و شهادت را آنچنان بازتعریف کرد که گویا برای نخستین بار است که تعریف می شود و جز نام هیچ شباهتی با تعاریف گذشته نداشت. اقدام دیگر شریعتی معرفی شخصیت های تاریخ اسلام در قالب نواندیشی دینی بود.

شریعتی شخصیت هایی چون امام علی(ع)، امام حسین(ع)، فاطمه ی زهرا(س)، حضرت زینب(س) را نه به عنوان اسطوره هایی آسمانی و فوق انسان و خارج از دسترس بلکه به عنوان انسان هایی زمینی و قابل دسترسی معرفی کرد او حقیقت این شخصیت ها را چنان زیبا و دوست داشتنی معرفی کرد که اساطیر بر آنها غبطه می خوردند اما زانو به زانوی مردمان می نشستند، به درد دل آنها گوش می کردند، دست آنها را می گرفتند و گام به گام با خود می بردند چرا که آنها الگو و اسوه بودند.
شریعتی در این راه اصحاب پیامبر چون ابوذر و سلمان و مقداد و دیگران را نیز به متن جامعه آورد و کار معرفی این الگوها را تا به آنجا پیش برد که هر کس بنا به ظرفیت خود می توانست شخصیتی را نمونه و الگوی خود قرار داده و تلاش کند همچون او باشد.

اقدامات شریعتی در حوزه ی پیراستن خرافات از دین، بازتعریف شعائر و مفاهیم دینی و معرفی شخصیت های برجسته ی اسلامی چنان شوری در ایران ایجاد کرد که در هنگامه ی انقلاب اسلامی، رقبای فکری و عملی اسلام حرفی برای گفتن و زمینه ای برای فعالیت نداشتند. یاد، نام و راه معلم انقلاب مستدام باد ۲۹ خرداد سالگرد شهادت دکتر شریعتی گرامی باد.

دکتر محمد تقی رخشانی