ترافیک،ساختمان سازی،زباله…زاهدان شهری نامتقارن/چه کسی جوابگوی شهروندان زاهدانیست؟ - پایگاه اطلاع رسانی و تحلیلی نــی زار

نی زار : شهر زاهدان از جمله شهرهایی است که به دلیل جوان بودنش گذشته ای معلوم و مکتوب دارد، تمام امکانات و شرایط بوجود آمده در شهر و سیر تاریخی و اجتماعی زاهدان با جزئیات در اسناد تاریخی اش موجود است، زاهدان در سال ۱۳۰۱ خورشیدی رسماً به شهر تبدیل شد. به این ترتیب می توان گفت شهر دزدآب و در ادامه زاهدان، با سابقه ی ۹۳ ساله اش در همین قرن حاضر شهر شده و مولود مدرنیته است، جالب اینکه دزدآب طبق اسناد رسمی در همان زمان طرح جامعی به نام «نظام نامه ی ساختمان» داشته است.

زاهدان

نمی دانم متولیان شهر زاهدان به این اسناد برای شناخت گذشته و برنامه ریزی برای آینده ی شهر توجه دارند یا نه… اما یکی از موضوعاتی که در اسناد گذشته موجود است شرایط خیابانها، روشنایی شهر و تعداد ماشینهای موجود در شهر است، ابتدا به این اسناد توجهی کوتاه داشته باشیم تا در سیر تاریخی زاهدان به امروز برسیم و پیشرفتهایی نامتقارن در شهری کج و معوج را شاهد باشیم.
در اسناد بلدیه ی زاهدان یا همان شهرداری امروزین آمده است که این شهر در سال ۱۳۰۱ چهار خیابان اصلی داشته که خیابانهای طالقانی و فردوسی از خیابانهای شمالی-جنوبی و خیابانهای امام خمینی(ره) و سعدی از خیابانهای شرقی- غربی بوده اند و البته خیابانهای فرعی دیگری نیز وجود داشته، در آن زمان هیچ ماشینی در شهر نبوده و بعد از چند سال که تعدادی ماشین به شهر وارد می شود یعنی در سال ۱۳۰۸ به سرعت اداره ی «طرق و شوارع» در زاهدان تأسیس می گردد. با اندک مقایسه ای به این نتیجه می رسیم که وقتی زاهدان شهری با فرض فقط ۱۰ عدد ماشین بوده و تنها چهار خیابان اصلی داشته، عرض خیابانها ۱۶ تا ۲۴ متر بوده و حال پس از گذشت ۹۰ سال و اضافه شدن ۰۰۰/۱۰۰ ماشین به این شهر باید عرض خیابانها حداقل ۴ برابر شده باشد و اتصالات بین خیابانی مدرن تر…
اما در زاهدان چه می بینیم؟ خیابانهای اصلی مثل مصطفی خمینی، میرزای شیرازی، شهید بهشتی، امام خمینی(ره) و امیرالمؤمنین(ع) که بار ترافیکی سنگینی دارند با وجود ساخت و ساز فراوان اما ساختمانهای جدید حتی یک متر هم عقب نشینی ندارند، تا در ادامه، این خیابانهای فرسوده و باریک کم کم و همزمان با ساخت و سازهای تازه، بزرگ تر و کارآمدتر هم بشود.
اگر در ساعات اولیه ی بعدازظهر از خانه خارج شوید شاهد ترافیک شدیدی در این خیابانها و همچنین خیابانهایی مثل خیام، بلوار بهداشت و دانشگاه هم هستید، نمی دانم شورای ترافیک، شورای شهر و راهنمایی و رانندگی برای طرح جامع شهر و طول و عرض خیابانها چه نسخه ای پیچیده اند؟ اما آنچه ما شاهدیم جز خیابانهایی خسته و کوچک که به مسیرهای روستاهای استانهای دیگر شبیه است چیزی نیست، متأسفانه آنچه در تصمیمات ترافیکی شهر زاهدان دیده می شود هیچ نشانی از تصمیمات گروهی متخصص برای کلان شهری که مرکز بزرگترین استان کشور است وجود ندارد.
یادتان هست که شهر دزدآب در سال ۱۳۰۱ نظام نامه ی ساختمان داشت، این باعث شده بود که شکل شهرسازی زاهدان و خیابان بندی اش در آن سالها تناسبات درستی داشته باشد. یعنی خیابانهای طولی و عرضی کاملاً مستقیم و با رعایت اصول دسترسی به همه جای شهر طراحی شده باشد، منظور این است که از دروازه خاش تا کوههای شمال زاهدان اگر خیابانها بررسی شوند به قطعات مستطیل شکلی می رسیم که متناسب و درست تفکیک شده، اما حالا کافیست به خیابانهای عجیب و غریب زیباشهر که بخشی جدید و ظاهراً مدرن در شهر است نگاهی بیاندازیم، حتی مردمی که در آنجا زندگی می کنند اگر چند روز مسافرت بروند باید آدرس خانه ی خودشان را از دیگران بپرسند!؟ آنقدر که پیچ خورده و غیراصولی است.
حال سئوال این است که زاهدان مدرن امروز که همه می دانیم طرح جامع شهری نیز دارد آیا بر اساس اقتضائات و نیازهای مردم و جامعه ی امروز پیش می رود؟ و اگر طرح جامع خوبی دارد، اجرایی می شود؟ و یا هر جا تخلفی صورت گرفت با یک جریمه قضیه حل می شود و اثری که این تخلف بر چهره ی شهر می گذارد مد نظر نیست؟
شاهد ماجرا هم خودتان، کافیست ماشین تان را بردارید و دوری در خیابانهای شهر زاهدان بزنید، چه می بینید: خیابانهایی پر از تل زباله و خاکروبه، ترافیک، ناهماهنگی پیاده روها، عدم وجود فضای سبز، عدم وجود یک الگوی مناسب برای ساخت و سازها، مجسمه ها و نمادهای بدشکل و سطح پایین در میدانها، میادین و بوستانهایی کم درخت و خشک و… ده ها زشتی و آلودگی دیگر که سر تا پای شهرمان زاهدان را فرا گرفته است.
مرا ببخشید که نگاهی چنین تلخ دارم اما این نگاه منتقدانه به این دلیل است که برای شهری که زادگاه من و بسیاری از هم نسلان من و بعد از من است دل می سوزانم و سودای رفتن و ساکن شدن در شهرهای بزرگ را ندارم، بلکه می خواهم شهرم زاهدان بهتر و زیباتر باشد، آرامش و آسایش و زیبایی در شهرم جاری باشد و هر روز تغییرات و پیشرفت را در شهر ببینم اینگونه نباشد که وقتی دوستانم پس از سالیان دراز به شهر می آیند بگویند: این شهر که همان شهر چند سال پیش است فقط یکطرفه ی بعضی از خیابانهایش تغییر کرده.
اما زاهدان پتانسیلها و جذابیتهای فراوان دارد، از امکان تجارت بقچه ای و فله ای تا موقعیت مرزی و استراتژیکش برای کشور، زاهدان شهر اقوام است، این شهر به دلیل جوان بودن و تجاری بودنش سکونتگاه اقوام مختلف سیستانی، بلوچ، یزدی، بیرجندی، کرمانی، ترک و… می باشد که با مدیریت درست و با هدف دور هم جمع شدن فرزندان این اقوام که متولد زاهدان هستند و رسیدن به این نگاه که «همه زاهدانی هستیم» می توان نسلی جوان و پویا را برای شهر جوان زاهدان دور هم جمع کرد و به آینده امیدوار بود. اما متأسفانه نگاه غیرتخصصی، عدم هماهنگی مسئولین بومی با هم و گذرا بودن حضور مسئولین غیربومی، زاهدان را به شهری بدل کرده که حتی مردم اینجا هم کم کم به فکر کوچ از شهر می افتند، آقایان و خانم های مسئول آیا شده نگاهی به سر و شکل شهری که مسئولیتش را دارید بیاندازید و با خود فکر کنید چگونه کلان شهری را اداره می کنید؟ و چه وضعی برای مردم این شهر فراهم کرده اید؟
آقایان نماینده اگر درگیریهای سیاسی تان تمام شد به زاهدان سری بزنید! البته نزدیک انتخابات است، بدون شک دوباره شما را می بینیم!
آیا انصافاً شرایط کنونی این شهر لایق نام زاهدان است که کلان شهری در مرکز بزرگترین استان کشورمان ایران است؟
اعضای شورای شهر و شهردار زاهدان، می دانم که یک شبه این چهره ی نه چندان دوست داشتنی برای زاهدان رقم نخورده است اما شما چه کرده اید؟ آیا تا به حال به مسئولیت سنگین خود در قبال مردم شهر اندیشیده اید، چه کسی جوابگوی این همه آشفتگی و زشتی و نامتقارنی در شهر است؟
بزرگترین اقدامات شورای ترافیک این است که خیابانها و کوچه های شهر را یک طرفه کند و یا این طرف را از آن طرف تغییر جهت دهد تا شاید مشکل ترافیک شهر حل گردد، توجه داشته باشید که تعداد ماشین های شهر هر روز رو به افزایش است و اندازه ی خیابانهای ما بدون تغییر، به زودی این خیابانها از شدت ترافیک قفل می شود و زشتی این ساختمانهای نامتعادل در حال ساخت، شهری زشت و پرترافیک و شلوغ را به دنبال خواهد آورد.
به نظر می رسد امروز خیلی دیر شده برای سر و سامان دادن به شهر زاهدان… در نظر بگیرید فردا چقدر دیر باشد… مسئولین شهر هر چه زودتر به شرایط بی سر و سامان ترافیک، ساخت و ساز، زباله و… شهر زاهدان توجه کنید!! لطفاً توجه کنید!
در این شهر انسانهایی زندگی می کنند که حق زندگی بهتری دارند، همشهریان شما و هم وطنان شما هستند.
مهدی رخشانی
مهدی رخشانی

مهدی رخشانی