نی زار : همانطورکه قبلا قولش را داده بودیم در ادامه گفتگو با رئیس میراث فرهنگی شهرستان زهک؛گپ و گفتی اختصاصی با رییس میراث فرهنگی شهرستانهای هامون و هیرمند ترتیب دادیم تا اطلاعاتی در مورد آثار باستانی و میراث فرهنگی شهرستان های حوزه ریاست ایشان را به سمع و نظر شما برسانیم.
به همین منظور از آقای رضا بارانی رئیس میراث فرهنگی شهرستانهای هامون و هیرمند خواستیم ابتدا توضیحاتی دراین خصوص ارائه دهند؛
ایشان در گفتگو با خبرنگار نی زار اظهار داشت: شهرستان هامون در شمال استان سیستان و بلوچستان و در جنوبی ترین منطقه از دشت سیستان واقع شده است.این شهرستان با وسعت ۴۹۸۷ کیلومتر مربع دروازه ورودی سیستان از مسیر جنوب(زاهدان) است و وجود ۷۴۲ اثر تاریخی مثبوت در فهرست آثار ملی کشور، این شهرستان را رکورد دار تعدد آثار تاریخی در کشور کرده است. مشهور ترین اثر تاریخی شهرستان هامون شهر سوخته است که امروزه نه تنها در بین ایرانیان بلکه در میان همه دوست داران تاریخ و آثار تاریخی جهان شناخته شده است. شهر سوخته که در سال ۹۳ به عنوان هفدهمین اثر تاریخی کشور در فهرست میراث جهانی(یونسکو) ثبت شده نام یک دولت شهر باستانی با قدمت ۵۰۰۰ ساله است که پیشرفته ترین شهر عصر برنز به شمار می آید.
ایشان در ادامه بیان داشتند که حاصل ۱۴ دوره حفاری نظام مند در شهر سوخته که تنها ۳ درصد از این دنیای پر رمز و راز را کنکاش کرده، کشف آثاریست که مجموعه ای وسیع از ترین های دنیای باستان و تمدن بشری را با نام این شهر پیوند زده. کهن ترین انیمیشن تاریخ بشر، اولین جراحی جمجمه، اولین تخته بازی، اولین قطعات چوبی معرق کاری شده، کهن ترین پارچه ها و نخستین چشم مصنوعی، گوشه ای از ثروت های تاریخی فرهنگی است که این اثر تاریخی برای تمدن این مرز و بوم به ارمغان آورده است.

بارانی عنوان کرد که علاوه بر شهر سوخته، کوه خواجه یا کوه اوشیدا نگین زیبای تمدن دشت سیستان و تنها عارضه جغرافیایی منطقه است. این کوه زیبا در بین ادیان اسلام، مسیحیت و زرتشتیان از احترام و تقدس خاصی برخوردار بوده و آثار تاریخی متعددی از دوره های تاریخی مختلف در این کوه مقدس وجود دارد. آثار معماری بر جای مانده از دوران اشکانی نظیر کهن دژ، قلعه کک که زاد و قلعه چهل دختران در کنار آثار دوران اسلامی و مقبره خواجه مهدی مجموعه ای متنوع و زیبا از گذر زمان را به گردشگران ارایه می کند. شایان ذکراست که کوه خواجه در بین ده اثر شاخص کشور در لیست کاندیداتوری ثبت جهانی قرار دارد.
رییس میراث فرهنگی شهرستانهای هامون و هیرمند بیان داشتند شهر تاریخی حوضدار که در ۴ کیلومتری جنوب غرب شهر سوخته قرار دارد یکی دیگر از مجموعه های تاریخی فاخر شهرستان هامون است. این سایت تاریخی از اوایل دوران اسلامی تا اواخر دوره صفوی یکی از شهر های مهم سیستان بوده است و وجود آثار و ابنیه تاریخی متعدد این شهر نظیر ارگ حکومتی قلعه چه رییس، قلعه رستم و تعداد حداقل ۵ آس باد نشان از گستردگی و عظمت این شهر تاریخی است
قلعه چه رئیس یک ارگ حکومتی دو ایوانه مربوط به اواخر دوره صفوی است که تا کنون چند دوره مرمتی این اثر انجام گرفته و وجود بزرگترین و مرتفع ترین گنبد خشت و گلی استان در این بنا بر اهمیت آن می افزاید.

قلعه رستم که در دوره خود بعنوان پادگان نظامی شهر حوضدار کاربرد داشته بزرگترین قلعه تاریخی استان است و وجود بناهایی از جنس خشت و گل در سه طبقه و همچنین وجود تنها یخدان تاریخی استان سیستان و بلوچستان در این قلعه، زیبایی و گیرایی این اثر را صد چندان می کند.
رئیس میراث فرهنگی شهرستانهای هامون و هیرمند در ادامه توضیحاتش به خبرنگار نی زار عنوان کرد: یکی دیگر از شاخصه های مهم تمدن و پیشرفت سیستان مجموعه آس باد های زیبا و دیدنی حوضدار کندر است. این آس باد های عظیم الجثه با ارتفاع تقریبی ۱۰ تا ۱۵ متر موید وفور غلات و کشاورزی گسترده در این شهر است و دور از ذهن نیست که وجود شهر حوضدار کندر باعث شناخته شدن سیستان به نام انبار غله کشور، از سوی تاریخ نگاران است.
رضا بارانی بیان داشت :تعدد و وفور آثار تاریخی در شهرستان هامون به حدیست که ارایه آن در قالب یک گزارش کار دشواریست و بطبع از حوصله این مقال خارج است. لذا در ادامه به ارایه نام برخی از این آثار بسنده می کنم.

قلعه رامرود
قلعه رود بیابان
مجموعه تپه های پیش از تاریخ (تاسوکی )
قلعه حوضدار
محوطه تاریخی فرهنگی اشک
محوطه های تاریخی سر شیله
محوطه تاریخی آسک
کوره های سفالگری منطقه رود بیابان
تپه تاریخی محوطه روباهک
محوطه تاریخی حوضه سه پُلَک
محوطه های تاریخی گرازیانی
محوطه های تاریخی پیرامون سنارود
محوطه های داخل گودال های خاتم
قلعه سه کوهه
قلعه سام
ارگ ورمال
بنای آسیابان کوه خواجه
بنای پیر گندم بریان کوه خواجه
مقابر اسلامی کوه خواجه
قلعه سر سنگ
پادگان قاجاری لوتک
زیارتگاه پیر سبز
زیارتگاه ابوالفضل
زیارتگاه مرتضی علی
زیارتگاه خواجه غلطان
قبرستان پیش از تاریخ دشتک
منار تاریخی روستای دولت آباد

با توجه به این مهم که شهرستان هامون قطب گردشگری تاریخی استان است ستاد تسهیلات سفر شهرستان به ریاست فرماندار محترم در ایام نوروز برنامه ریزی های مختلفی را جهت ارائه خدمات به گردشگران عزیز در برنامه کاری خود قرار داده است. تجهیز و آماده سازی کمپینگ ها و مگان های گردشگری از لحاظ امکانات رفاهی و آسایشی و ارایه خدمات گردشگری نظیر کارتینگ، رستوران، فروشگاه صنایع دستی، فروشگاه محصولات غذایی محلی، حضور پر تعداد کارشناسان خبره و مجرب جهت معرفی آثار در شهر سوخته و کوه خواجه و همچنین برگزاری جشن بزرگ دوازدهم فروردین در محل کوه خواجه شامل جشنواره بازی ها و ورزش های بومی محلی و اجرای گروه های موسیقی محلی،رقص شمشیر و چوب بازی عمومی و همچنین تسهیل سفر و بکار گیری کامل توان اداری این شهرستان در ایام نوروز، بخشی از برنامه های ستاد تسهیلات سفر شهرستان هامون می باشد.

کمپینگ های فعال و مجتمع های رفاهی، شهرستان در ایام نوروز به شرح ذیل جهت استفاده گردشگران عزیز معرفی می شود
کمپ کوه خواجه
مجموعه رفاهی شهر سوخته
پایگاه پژوهشی شهر سوخته
مجتمع رفاهی محمد آباد
مجتمع رفاهی یادمان شهدای تاسوکی
مجتمع رفاهی رامشار
رئیس میراث فرهنگی شهرستانهای هامون و هیرمند،در خاتمه توضیحاتش ؛عموم هموطنان و همشهریان عزیز را برای دیدن آثار فاخر تاریخی و فرهنگی این حوزه دعوت کردند.

گفت و گو : حامد بندانی