نی زار : نامه ی سیستان شعری بسیار زیبا و ارزشمند از جواد شهنازی یکی از شاعران و پژوهشگران به نام سیستان و ایران

سیستان، دارم دلی زار و فگار  ***  گفتنی از زخمهای بی شمار
تا بداند نسل روز سیستان  *** کز چه رو از سنگ هم آید فغان
تا بداند شد چه سان سازش خراب  *** سرنوشتش گشت چون خشتی بر آب.
نکته ها دارم که گویم من تو را *** ای کهن بوم و بر پر ماجرا
چلچراغ روزگاران کهن  *** اختر تابنده بر دشت و دمن
بر غروبت بارها چشمم گریست ***  بی تو اصل و نسبتم از آنِ کیست؟
خانه ی نیکِ نیاکان منی *** گوشه ای از خاک ایران منی.
از عدم آغاز شد افسانه ات *** از ازل لبریز شد پیمانه ات
قوم محنت دیده ات بی های و هوی *** مأمنی آرام را در جستجوی
مردمی آواره و خانه بدوش *** یک صدا زیشان نمی آید به گوش.
سرنوشتت با تو بازی می کند *** بر زمینت ترک تازی می کند
گوئیا میخواست زین نسل دلیر *** این جهان را پر کند از نرّه شیر
گه خراب و گاه آبادش کند *** پرورد نسلی و آزادش کند
یک زمان پر میدهد پیمانه اش *** یک زمان خالیست از نان خانه اش
حس ماندن را از این مردم گرفت *** چشم گیتی از حضورش در شگفت.
سیستان، ای سرزمین سرفراز *** چشم امّیدم تو را دارد نیاز
مهرت از دل کی توان بیرون کنم *** از غم بی چارگی ام چون کنم.
آه ای شه مهره ی ایران زمین *** از چه خم گشتست قدّت اینچنین
از چه رخسارت چنین شد زرد و زار *** مردمت زار و حزین و بیقرار
آه و نفرین که دنبال تو بود *** چشم بدخواه که بر مال تو بود
از چه رو گردیده جانت داغدار *** لعنتت بر هرچه نامش روزگار
تو تهی از مردمان سربدار *** مردمانِ سخت کوشِ غمگسار
دشتهایت طعم افسون می دهد *** کوچه هایت بوی افیون میدهد
وا، چه شد آن خیل عیاران تو *** آن جوانمرادن و سرداران تو
نیک می دانم، طلسمت کرده اند ***  آفتش بر جان و جسمت کرده اند
خانه ی ظلمت بسوزد ای زمان *** بین چه آوردی به روز سیستان
سیستان، خاک بلا بر سر شده *** قوم تو بی یار و بی یاور شده
چشمه ی مهر و وفا مسدود شد *** زین مصیبت بودمان نابود شد
تیشه ی همّت زمین بگذاشتی *** بذر بی مهری به دنیا کاشتی
مرغکان از بام تو پریده اند *** دام رسوایی برایت چیده اند
قدِّ سروت خم به مثل کاف شد *** سرنوشتت خالی از انصاف شد.
یاد باد از باغ و گندمزار تو *** یاد باد از مردم غم خوار تو
یاد باد از رستم دستان تو *** زان همه گُردان و سرمستان تو
پهلوانان به دنیا ماندگار *** شیرمردان گه رزم و شکار
کارشان مهر و وفا آموختن *** در رهت چون شمع خود را سوختن.
سیستان، افتاده و پرپر شدی *** دُختِ بی کابین و بی زیور شدی
داشتی روز پریر و روز دی *** همسری با مُلکتِ کاووسِ کی
مرزهای مُلک را ایمن بُدی *** دشمن هر آنچه اهریمن بُدی
خسروان ملک را تو ماندگار  *** کرده ای بر تخت شاهی برقرار
در وطن خواهی تو برتر بوده ای *** جنگجویان را تو افسر بوده ای
حالیا روز پریشانی تو *** کس نمی آید به مهمانی تو
کس نمی گوید که یاری داشتیم *** گوشه ی صبر و قراری داشتیم
ناکسان خوار و ذلیلت کرده اند *** در خموشی بی بدیلت کرده اند
زخمهای مفسدان در کمین *** بر زمین افکنده ات از صدر زین
آه از این آفت که بر جام تو شد *** جرعه ای کز زهر بر کام تو شد
خیل سرهنگان تو رهزن شدند *** همدم و هم کیش اهریمن شدند
می به کامش، می زند بر جام سنگ *** مستِ بد فرجامِ بی پروا ز ننگ
آه از این دون مایگانِ مرده خوار *** از شمارِ آدمیّت بر کنار
از ندانی خسته و خوارت کنند *** جنس بی مقدار بازارت کنند.
گر جوانمردان این وادی پاک *** برکنند این هرز گان از روی خاک
باز هم این خاک بستان می شود *** سیستان از نو گلستان می شود.
سیستان، تو بی کس و تنها شدی *** مرده ریگی دفن در صحرا شدی
تا که باز از پشتِ اعصار و قرون *** چشمها گرید که چون بودی و چون
باز هم رخت عزا بر تن کنند *** بر مزارت ناله و شیون کنند.
خانه چون خالیست از مردان مرد *** چون توان این خانه را آباد کرد
شوکت و آبادی ات بر شاخسار *** بر فرو افتاده کی آید به کار.
سیستان، سرزنده میخواهم تو را *** از شرف آکنده میخواهم تو را
تا که باز این زخمها درمان شود *** سفره های خالیت پرنان شود
سرزمینت وادی مردان شود *** خانه ی تو مأمن نیکان شود
سیستان، امواج چشمم سوی توست *** آرزویم دیدن گیسوی توست
سیستان، هر روز می جویم تو را *** در کلام خویش می بویم تو را
سیستان، نام تو می خواهم به عرش *** روی دشتت را بسان نقش فرش
در بساطت جز جوانمردی مباد *** راستی و مردی ات ماند به یاد
نیکی پندار و گفتار از تو باد *** خلق از رفتار نیکوی تو شاد
خستگان خفته را بیدار کن *** زخمهای کهنه را تیمار کن
سیستان، با ابرها پرواز کن *** بر زمینشان آر و عشق آغاز کن
گو ببارد بر تن این تشنه خاک *** بر تن این سرزمین چاک چاک.
سیستان، اوضاع امروزت مبین *** خشکی هامون نیمروزت مبین
گرچه داری داغ بی آبی به لب *** جسم دردآلود از غوغای شب
تکیه گاهت همت دیروز تو *** جاودان نام جهان افروز تو
آب، این معجون احیای حیات *** همتی باشد دهد ما را نجات
باد، سرمایه ست افسارش بزن *** تا توانی کوش و در کارش بزن
از حریمت مفسدان را دور کن *** همراهان خسته را مسرور کن
سیستان، با من هم آوایی بکن *** همرهم تمرین شیدایی بکن
تا که دیگر بار خرّم بینمت *** مأمن سهراب و رستم بینمت
همتی تا باز گردی سرفراز *** بخت ایران را دوباره چاره ساز.
چون دُهُل زن می زند بر بام تو *** شادخواری میکند با نام تو
سوز سُرنایت جهان را سوخته *** آتشی در سینه ها افروخته.
سیستان، فردوسی آن دانای پیر *** گشت با نام تو در دنیا شهیر
نام ایران زنده از نام تو است *** آفتابش از لب بام تو است
از لب جیحون تا دریای سند *** از کویر تشنه تا اطراف هند
این همه خود گوشه ای از دامنت *** نقش رنگینیست بر پیراهنت.
سیستان، فرزند سیلی خورده ات *** شیر مردان ز غم افسرده ات
پیر مردان به دنیا ماندگار *** هم زنان خسته ات از روزگار
گفته ها دارند تا نجوا کنند *** راز ماندن را به ما افشا کنند.
سیستان، هم رزم میخواهم تو را *** هم به گاه بزم میخواهم تو را
گرد و پیشاهنگ میخواهم تو را *** هم به روز جنگ میخواهم تو را
هم به روز داد میخواهم تو را *** سربسر فریاد میخواهم تو را.

جواد شهنازی

جواد شهنازی