تلواسه های تاریخ سیستان - پایگاه اطلاع رسانی و تحلیلی نــی زار

نی زار: نگاهی واقعی به ساختارهای اداری موجود درسیستان بدرستی نشان می دهند که به جز دانشگاهها وتاحدودی اداره کل شیلات سیستان که دارای توان تصمیم گیری درسیستان هستند تمامی نهادهای اداری دیگرهیچکدام از عناصر مدیریتی لازم برای اثر گزاری مثبت درمنطقه رادارا نیستند ودر واقع روسای ادارت زابل در قد وقواره یک کارپرداز ومجری دستورات گاه وبیگاه ومدیران استانی دریک سیستم مستبد، بدون چون چرا، وازبالا به پایین ،بدون پرس وپاس و….دیده می شوند وعمل می کنند واین همان محنت تاریخی است که گربیانگیر سیستان شده وهمچنان به گربیان نجیب ترین و فرهنگی ترین و فداکارترین مردم ایران زمین چسبیده است .راه البته روشن وساده است .بازخوانی مدیریت یعقوب لیت صفاری در همین جغرافیا خواندنی است مدیریتی که او را از سیستان به بام بلند ایران رسانید.

یعقوب لیث

به نام خداوند جان وخرد

تلواسه های تاریخ سیستان

درفرازی از کتاب تاریخ سیستان (تصحیح ملک الشعرای بهار)آمده است واشاره یی زیبا به یک رویداد بزرگ می نماید .نویسنده ی دانای کتاب می نویسد: ومحنت سیستان ازآنروز آغاز شد که برمنبر خلیفه به نام …بیگانگان خطبه خواندند…..نویسنده تاریخ سیستان حاکمیت مدیریت ورهبری بیگانه درسیستان را که به هیچکدام از مناسبات جغرافیایی،اقتصادی واجتماعی وفرهنگی سرزمینی سیستان آشنایی نداشته است را آغاز محنت سیستان دانسته است.محنتی که همچنان ادامه دارد ودرشکل یک مدیریت بی برنامه،بدون شناخت وبیگانه،فاقد توان تصمیم وعمل،ناآشنا وباری به هرجهت…درحوزه ی سیستان نهادینه شده است.نگاهی واقعی به ساختارهای اداری موجود درسیستان بدرستی نشان می دهند که به جز دانشگاهها وتاحدودی اداره کل شیلات سیستان که دارای توان تصمیم گیری درسیستان هستند تمامی نهادهای اداری دیگرهیچکدام از عناصر مدیریتی لازم برای اثر گزاری مثبت درمنطقه رادارا نیستند ودر واقع روسای ادارت زابل در قد وقواره یک کارپرداز ومجری دستورات گاه وبیگاه ومدیران استانی دریک سیستم مستبد، بدون چون چرا، وازبالا به پایین ،بدون پرس وپاس و….دیده می شوند وعمل می کنند واین همان محنت تاریخی است که گربیانگیر سیستان شده وهمچنان به گربیان نجیب ترین وفرهنگی ترین وفداکارترین مردم ایران زمین چسبیده است .راه البته روشن وساده است .بازخوانی مدیریت یعقوب لیت صفاری درهمین جغرافیا خواندنی است مدیریتی که اورا از سیستان به بام بلند ایران رسانید.این ویژگیها را می توان اینگونه نوشت :

الف-وجودانجمن کاردانان و بخردان وردان درمدیریت جامعه.(ازایران و از زابل و نیمروز همان کاردانان گیتی فروز)

ب-شناخت از اهداف توسعه وتعریف سه هدف وسه راهبرد

اما سه هدف بلند مدت کتاب تاریخ سیستان :

یکم- نگارش برنامه کاربردی برای برای کنترل وبهره گیری مناسب از آب (بند آب)

بررسیها ی تاریخی به درستی نشان میدهندکه بنیاد گزار شبکه های آبرسانی درشبه جزیره عربستان سیستانی ها بوده اندوآبشناسان ومیرآبان سیستان پرچم داران نخستین مهندسی آب وخاک این سرزمین دیر سال بوده اند.بندهای ترقو(کمال خان)، هاونک،بند رستم، بند کوشک(جمشید)بند انوشیروا(چشمه که)بند یک او،بند گزک،بند رودبار،بند بابا خان،بند کهک،بند لخشک وپریان همه نشان دهنده وجود مهندسی وکاردانی بهره وری از آب هیرمند فره منددرجاری زمان بوده است.

دوم –برنامه واندیشه برای باد وبهره گیری از آن (بند خاک)

تمامی متن های تاریخی وپژوهشهای تازه تر براین نکته پای می فشارندکه اندیشه وبرنامه ی بکار گیری نیروی باد درساختمان آسیا های بادی از سیستان به اروپا وچین رفته است.و افزون براین گربه روها، چرخ های چاه بادی، کولک ودورچه، سورک نیز واژگان دیگری از فرهنگ فراگیر بهره برداری از این نیروی طبیعی درسیستان است.کتاب تاریخ سیستان ازدانشی یادآور می گردد که مسیر وزش باد را نیز جابجا می کرده اند.

سوم-برنامه تعریف شده برای توسعه اقتصادی واجتماعی(بند مفسدان)

روایت خواندنی برخورد تن به تن شهریار ایران زمین با یکی از فرماندهان ارتش ونزدیکانش که آبروی یک خانواده ی سیستانی را خدشه دار کرده ، از فرازهای زیبای این یادمان ماندگار تاریخی است.یعقوب پس از شنیدن دردهای پدر خانواده با خود پیمان می بندد تا اورا ازمیان برندارد دهان به آب وخوردنی دیگر نگشایددراین روایت پس از سه روز فساد بردستان خود یعقوب برچیده می شود وبی درنگ خاستارجرعه یی آب می شود.

و سه راهبرد یعقوب برای رسیدن به اهداف ازاین قرار به ثبت رسیده است :

یکم- معاملت یعنی همکاری وتعامل خوب ومثبت کارگزاران دولت با مردم..

دوم-عمارت تعریف مدیریت درست میان آب وزمین ونیروی های کشاورزی..

سوم- موانست ،که نگاه فرهنگمدارانه به فرق واندیشه های گوناگون روزگارش ونیز مراقبت ازثبات اقتصادی واجتماعی روزگارش ،بوده است.

راه کاراوبرای ایجاد پایداری وثبات درساختارهای اقتصادی واجتماعی ایجادسازمانی به نام معارفان وچشم بینشان بوده که مراقب مدیران وکارگزاران بوده اند وهرگونه تغییر ودگرگونی را درساختارهای اجتماعی واقتصادی وفرهنگی شناسایی ومدیریت می کردند.با عنایت به نگاه دادگرایانه وانسانی یعقوب وشناخت وباورعمیق وریشه دارازنابسامانی وازهم گیسختگی اقتصادی بوده که درحکومتش هر خانواده یی که درآمدش از شاخص زندگی روزگارش پایین تر می آمد شناسایی واز بیت المال به او یاری رسانده می شد،هربازرگانی اگر گرفتار راهزنان وکشتی شکستگی می گردیده مورد حمایت جدی قرار می گرفته ودرشهر سیستان هیچ کس با پوشش نامناسب حق آمدو شد نداشته وشاعران ودانشمندان وپزشکان عالمان دین جایگاه بلندی داشته اندو…. بیاد بیاوریم فراز سیزدهم وصیت نامه امام علی(ع) به امام حسن(ع) برای یافتن همین نگاه ریشه دار خواندن تاریخ بوده است.اینک بریدن نوار ریشه دار محنت سیستان بسیار ساده وشدنی است :

الف-ساماندهی ،تقویت ویکپارچه سازی مدیریت موجود وحاضر درسیستان بصورت یک گروه راهبردی توسعه

ب- تفویض اختیاروارتقای توان مدیریت اجرایی ازجایگاه کارپردازی وفروخورده فعلی به منزلت آفرینش اندیشه های توسعه گرا..

پ-تدوین برنامه ی زمان بندی شده وروشن سازی راهبردها وراه کارهای واقعی برای توسعه ی منطقه همسو با برنامه های کلان ملی.

علیرضا خسروی

علیرضا خسروی