زاهدان کهنه به فراموشی سپرده شده است!!! - پایگاه اطلاع رسانی و تحلیلی نــی زار

نی زار ؛ زاهدان کهنه ، این آثار در ۲۷ کیلومتری شرق شهرستان زابل ، هفت کیلومتری شمال شهرستان زهک در بخش مرکزی زهک و حدود ۹ کیلومتری شمال تپه شهرستان و در روی بلندی واقع شده است.

جی.پی.تیت بریتانیایی بر این باور است که این خرابه‌ها مربوط به شهر زرنج (زرنک یا زرنگ) است که ۴۲۰ سال پیش توسط تیمور لنگ و با توجه به ویرانی بندهای (سدهای) سیستان به این صورت در آمده است.

هنری ساوج لندور، جهانگرد باستان شناس و جغرافی دان انگلیسی که در سال ۱۹۰۱ به سفر کرده است، شهر زاهدان کهنه را به لندن شرق تشبیه کرده است. در محل زاهدان کهنه و اطراف آن، مجموعه‌ای ازبناهای دوران اسلامی وجود دارد که یکی از این مجموعه‌ها در فاصله ۲۵۰ متری شمال شرقی ارگ زاهدان کهنه قرار دارد.

از شهر زاهدان، امروزه فقط برج و باروی آن و قلعه تیمور باقی مانده است. این شهر دارای سه قطعه آبادی بوده که شامل ارگ کهندژ، شارستان و ربض است و گرداگرد هرکدام را حصاری به همراه برج‌های تدافعی در بر گرفته و به شکل مستطیل است.

اگر به زاهدان کهنه بروید هنوز رد زنجیرچرخ های ماشین های سنگین مالچ پاشی را میتوان مشاهده کرد که بعضا باعث تخریب برخی سازه های باستانی این محوطه تاریخی شده است، به گذشته برگردیم وجود ریزگرد ها در سیستان ، منابع طبیعی را به فکر مالچ پاشی مناطق مستعد ریزگرد انداخت ، فارق از اینکه آیا مالچ پاشی به محیط زیست و میراث کهن منطقه آسیب میرساند یا خیر.

در جای جای زاهدان کهنه که بنگریم هنوز بقایای مالچ و جای زنجیر چرخ های مالچ پاشی منابع طبیعی را میبینیم که چکونه در آن زمان در این محوطه تاریخی جولان داده اند.

از عمل بی تدبیر منابع طبیعی وقت که بگذریم سکوت میراث فرهنگی خیلی دردناک است، بگذریم…

بقایای شهر تاریخی زاهدان کهنه با وجود تمام بلایای طبیعی هنوز دیده می شود ، و هر دفعه که به آن جا مراجعه کنیم دیوار یا طاغی فرو ریخته یا در حال فروریختن است.

اما جولان دادن اتوموبیل ها و موتور سیکلت ها در محوطه این شهر تاریخی آن هم در کنار آثار به جا مانده از خیانت دختر قطب الدین کیانی به سیستان و قتل عام مردم این شهر توسط تیمور لنگ برایمان دردناک است.

وجود این چنین میراثی در سیستان نعمت است ، نعمتی از جنس هویت. اما چرا مغفول و مجهول ؟!

محوطه هایی که در سایر استانها موجود است را مشاهده کنیم ، حداقل بنا را مرمت می کنند و از این بنا حفاظت نیز می کنند. گویا زاهدان کهنه به کلی فراموش شده چون نه تنها بازسازی نمی شود و حتی حفاظتی صورت نمی گیرد بلکه همینطور به حال خود رها شده تا به کلی از بین برود.

با مدیران میراث فرهنگی که صحبت می کنیم آه و ناله کمبود نیروی انسانی گوش فلک را کر می کند. اما چرا از ستاد تامین کمک گرفته نمی شود ؟ آیا این یک سوء مدیریت نیست که به سایر اشکالات کار این اداره کل افزوده می شود؟

اواخر سال ۹۳ استاندار سیستان و بلوچستان در نشست خبری خود در شهرستان چابهار در جواب به سوال خبرنگار نی زار مبنی بر اینکه چرا در بحث حفاظت بناهای تاریخی با حفاظت فیزیکی میراث فرهنگی کمک نمیکنید ، گفت: اداره کل میراث فرهنگی از ستاد تامین درخواست کند ما موضوع را بررسی و اقدام می کنیم .

آیا مدیرکل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان تا کنون بحث حفاظت از محوطه های تاریخی را در ستاد تامین استان مطرح کرده است؟ یا برای وی اصالت وجودی بناهای تاریخی سیستان اهمیتی نداشته که تا کنون به فکر چاره ای نشده است؟

سیستان از قدیم الایام محل آزمون و خطا مدیران و جایگاهی برای کسب تجربه مدیرانی بوده که برای بار اول مدیر شده اند ، تا کی قرار است این روند ادامه پیدا کند؟

تحصیلات آکادمیک برای یک مدیر مهم است اما نحوه مدریت نیز به همان مقدار اهمیت دارد.

محوطه های تاریخی سیستان از وضعیت مطلوبی برخوردار نیستند زین پس مطالب بیشتری از وضع میراث مهن سیستان منتشر خواهیم کرد.