شرکت آب منطقه ای سیستان و بلوچستان در منطقه سیستان مطالعاتی را برای آبهای ژرف و زیرزمینی با عمق بالا در دستور کار دارد. - پایگاه اطلاع رسانی و تحلیلی نــی زار

نی زار: آب های زیرزمینی در عمق ۷۰تا۱۲۰ متری زمین وجود دارد اما آب ژرف در عمق بالای یک کیلومتری زمین ممکن است وجود داشته باشد.شرکت آب منطقه ای یک سری مطالعات بخش آب های ژرف سیستان را پارسال در منطقه سیستان آغاز کرده و ابتدا با اوکراینی ها همکاری داشتیم ولی جواب لازم را از آنها نگرفتیم چرا که با تکنولوژی که داشتند و در یزد اقدام کرده بودند، به نتیجه ای نرسیدند

به گزارش سرویس رسانه های دیگر رسانه نی زار روزنامه خراسان در شماره ۱۸۸۱۲ مورخ یکشنبه ۱۳۹۳/۰۷/۲۷ این روزنامه به بررسی خشکسالی در منطقه سیستان پرداخته است. احمد عاقبت به خیر ;مدیرکل آب منطقه ای استان در این گفت و گو از بررسی آب های ژرف و عمیق در منطقه سیستان خبر داد، همچنین مهدی کشته گر مدرس دانشگاه عمده اثرات خشکسالی را افزایش ناهنجاری های اجتماعی و بیکاری می داند.

گزارش اخیر سازمان ملی هوانوردی و فضایی (ناسا) درباره شرایط جوی زمین در ۳۰سال آینده خبر از وقایعی مهم داد که نگرانی دولتمردان بسیاری از کشورهای جهان و خاورمیانه را به همراه داشت.

در این گزارش نقل شده که به دلیل شرایط لایه ازن و همچنین انحراف زمین به میزان یک  میلیونیم  درصد از مسانتشار یر چرخشی خود به دور خورشید، ۴۵ کشور جهان دچار خشکسالی شدید می شوند و در صورت ذخیره نکردن منابع آبی دچار بحران در تولید، کشاورزی و همچنین دامداری خواهند شد. اما نکته قابل  توجه و مهم این گزارش، قرار گرفتن ایران در رتبه چهارم فهرست کشورهای در معرض خطر است و از آنجایی که حدود ۸۰ درصد از مساحت کشور ایران بیابانی است این موضوع باعث نگرانی بیشتر درباره گزارش جدید ناسا می شود. در قسمتی از این گزارش آمده است که تا سال ۲۰۴۵ تقاضای مصرف آب شیرین در خاورمیانه ۶۰درصد افزایش می یابد. طبق مطالعات انجام شده توسط محققان داخلی، استان های سیستان و بلوچستان، یزد، کرمان و شهرستان انار، مناطقی هستند که در پیشانی این خشکسالی قرار گرفته اند.

خشکسالی در سیستان و بلوچستان بیش از ۱۵ سال است که امان مردم این استان به خصوص مردم منطقه سیستان در شمال استان و شهرستان های سراوان، زاهدان، خاش و راسک در جنوب و مرکز استان را بریده و چشم مردمان این دیار را به آسمان خشک کرده است.

علاوه بر خشکسالی، ندادن حق آبه هیرمند و هامون از سوی کشور افغانستان طبق توافق بین المللی ۱۹۷۱ و معاهدات بین المللی، خشک شدن دریاچه هامون را به دنبال داشت که به عنوان چالش جدی در استان شناخته می شود، چالشی که حل آن یکی از مهمترین انتظارات و تقاضای مردم سیستان و بلوچستان از دولت است.رود هیرمند که از کوه های هندوکش در افغانستان سرچشمه می گیرد با پیمودن مسافت بیش از هزار و ۵۰۰ کیلومتر وارد خاک ایران می شد و پس از آبیاری زمین های دشت سیستان، دریاچه هامون را سیراب می کرد اما در حال حاضر چندین سال است روی آب دائمی را به خود ندیده و خشکی هیرمند و تالاب بین المللی هامون باعث خسارت و آسیب های جدی در بخش های مختلف شده است.براساس گزارشات اگر امروز فکری به حال ذخیره های آبی نکنیم، دیر یا زود مهاجرت های اجباری و خالی شدن سیستان و بلوچستان پیش خواهد آمد.

روزنامه-خراسان

دوره ۳۰ساله خشکسالی

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای سیستان و بلوچستان در این خصوص می گوید: براساس گزارش سازمان ناسا، انحراف زمین و شرایط لایه ازن، ایران را در آستانه ورود به ۳۰ سال خشکسالی شدید قرار داده است.

«احمد عاقبت بخیر» می افزاید: ایران کشوری است که در گزارش ناسا، دو بار به نام آن اشاره شده و از آن به عنوان یکی از کشورهایی که در پیشانی این قهقرای مرگبار اقلیمی قرار دارند، یاد شده است.وی در خصوص علت پدید آمدن این خشکسالی، می گوید: به گفته سازمان ناسا این خشکسالی ۳۰ ساله به دلیل شرایط لایه ازن و انحراف زمین به میزان یک میلیونیم درصد از مسیر چرخشی خود به دور خورشید، در ۴۵ کشور جهان پدید خواهد آمد و در صورت ذخیره نکردن منابع آبی و استفاده نکردن از شیوه های نوین آبیاری، مرگبار خواهد بود.وی ادامه می دهد: مشکلات لایه ازن و چرخش کره زمین تغییرات شدیدی را در رژیم باران های مناطق و کشورها گذاشته به این طریق که میزان باران در کشورهای خشک و نیمه خشک بسیار کم و به مرور زمان قطع می شود و برعکس بر شدت و میزان باران در مناطق حاصلخیز افزوده خواهد شد و از آنجایی که کشور ایران جزو مناطق نیمه خشک می باشد، بحران آب در آن بسیار جدی است.وی تاکید می کند: سیستان و بلوچستان جزو مناطق خشک و کم آب کشور محسوب می شود و سازمان ناسا هم نسبت به خشکسالی شدید و زود به هنگام این استان و چند استان دیگر در ایران هشدار جدی داده است.بیشترین میزان مصرف آب در این استان مربوط به بخش کشاورزی است در صورتی که اگر مسئولان جهاد کشاورزی در نوع کاشت محصول های کشاورزی در این استان تغییرات لازم را اعمال کنند و شیوه های آبیاری صحیح را در استان ترویج دهند هدر رفت آب به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت.عاقبت بخیر از رسانه ها درخواست می کند: هشدار سازمان ناسا مبنی بر خشکسالی ۳۰ ساله را به مردم اطلاع رسانی کرده و از آن ها بخواهند در نوع و میزان مصارف آبی خود بیش از گذشته صرفه جویی کنند زیرا خشکسالی پیش رو یک خشکسالی هیدرولوژیکی است و به علت کم آبی رخ خواهد داد و مقابله با سه دهه خشکسالی کار بسیار دشوار و طاقت فرسایی است و عزم ملی و همیاری رسانه ها را می طلبد.او به مخازن آب های استان اشاره می کند و می گوید: امسال مخازن آب های سطحی ما نسبت به سال گذشته ۴۹ درصد افزایش داشته اما متأسفانه در بخش آب های زیرزمینی به دلیل خشکسالی های حادث شده و استحصال بیش از حد آب با افت ۵ تا ۸ متری آب روبه رو شده ایم که این باعث شده بسیاری از چاه های استان خشک شود و تعداد زیادی از روستاهای استان هم توسط تانکر آبرسانی شود.وی تصریح می کند: در سیستان و بلوچستان از منابع آب زیرزمینی سالانه معادل ۲ میلیارد مترمکعب آب برداشت می شود که تنها از این رقم یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب به سفره ها بازمی گردد، یعنی سفره های زیرزمینی ما سالانه با کمبود و برداشت منفی ۶۰۰ هزار لیتر آب روبه رو است که این روند قطعاً خسارات جبران ناپذیری را برجای خواهد گذاشت.عاقبت بخیر در ادامه می گوید: ۹۴ درصد از منابع آب استان توسط بخش کشاورزی مصرف می شود که این خود نشان می دهد بخش کشاورزی سیستان و بلوچستان در کاهش آب های سفره های زیرزمینی نقش بسیار مهمی دارد و باید مسئولان امر فکری به حال این مشکل بکنند و هرچه زودتر اقدامات لازم برای اجرای ۱۰۰ هزار هکتار آبیاری تحت فشار را انجام دهند.

مسئولان و مردم باید به این نتیجه برسند که سیستان و بلوچستان به دلیل شرایط خاص اقلیمی اش، نمی تواند در عرصه کشاورزی موفق ظاهر شود اما اینکه چرا گروهی از مسئولان تلاش می کنند در این عرصه هم پیروز شویم مشخص نیست.موقعیت جغرافیایی این استان سبب شده سیستان وبلوچستان در ترانزیت کالا و کشف معادن موفقیت چشمگیری داشته باشد اما ظاهراً نمی خواهیم در این عرصه ها سرمایه گذاری کنیم و هنوز تأکید خاصی بر گسترش محصولات کشاورزی وجود دارد.متأسفانه در حال حاضر در ۵ شهرستان این استان، برنج کاشت می شود در صورتی که همه می دانند برنج جزو کشت های پرآب است و به هیچ عنوان مناسب این منطقه نیست. موز هم یکی دیگر از درختان پرمصرف است که این میوه هم به وفور در استان کاشت می شود. عاقبت بخیر معتقد است: با توجه به مشکلات خشکسالی، کمبود آب و مصرف ۹۴ درصد منابع آب توسط بخش کشاورزی باید بر روی محصولات استان و آبیاری های آن بیشتر از این مطالعه شود، وظیفه این شرکت مهار روان آبها و ذخیره سازی است و تصمیم نهایی برای تغییر الگوی کشت آبیاری برعهده جهاد کشاورزی می باشد.

وی ادامه می دهد: باید در کل کشور سند آمایش سرزمین تهیه شود تا برحسب این سند ظرفیت های هر استانی شناخته و مسئولان براساس آن برنامه ریزی کنند.وی در ادامه به وجود آب های زیر زمینی اشاره می کند و می گوید: زابل از نظر آب های زیرزمینی فاقد آبخوان است اما شرکت آب منطقه ای سیستان و بلوچستان در منطقه سیستان مطالعاتی را برای آبهای ژرف و زیرزمینی با عمق بالا در دستور کار دارد.

این مقام مسئول خاطر نشان می کند: آب های زیرزمینی در عمق ۷۰تا۱۲۰ متری زمین وجود دارد اما آب ژرف در عمق بالای یک کیلومتری زمین ممکن است وجود داشته باشد.شرکت آب منطقه ای یک سری مطالعات بخش آب های ژرف سیستان را پارسال در منطقه سیستان آغاز کرده و ابتدا با اوکراینی ها همکاری داشتیم ولی جواب لازم را از آنها نگرفتیم چرا که با تکنولوژی که داشتند و در یزد اقدام کرده بودند، به نتیجه ای نرسیدند و با تعاملی که با همکاران یزدی انجام شد آنها همکاری با این شرکت را توصیه نکردند.وی ادامه می دهد: وزارت نیرو یک شرکت روسی را برای اجرای این پروژه معرفی کرد که با آنها وارد مذاکره شد و یک بازدید میدانی از منطقه سیستان انجام شد.وی با اشاره به این نکته که سیستمی که شرکت روسی از آن بهره می برد، سیستم MT است، تصریح می کند: بعد از بازدید میدانی روس ها یک تیمی برای مطالعه و بررسی اعزام شد و وزارت نیرو نیز بعد از دریافت گزارشات این بازدیدها و نتایج آن، کار را به دوبخش تقسیم کرد. در بخش اول مقرر شد مطالعات اولیه توسط مشاوران بومی و با اعتبارات متمرکز وزارت نیرو انجام شود و در بخش دوم اجرای عملیات توسط شرکت روسی انجام شود.وی با تاکید بر این نکته که وجود آب ژرف در منطقه سیستان یک گمانه است، می گوید: در صورت رسیدن به نتیجه مطلوب، این اقدام در کل استان گسترش پیدا خواهد کرد.وی بیان می کند: مطالعاتی در دستور اجرا است و برای آن ظرف ۳سال، اعتبار ۶ میلیارد تومانی در نظر گرفته شده است. مطالعات در اعماق زمین، کار جدیدی است که برای اولین بار در کشور و در سیستان و بلوچستان انجام می شود.وی با اشاره به چاهک های غیرمجاز از ساماندهی آنها خبر می دهد و می گوید: در سیستان و بلوچستان بالغ بر ۱۵ هزار چاه وجود دارد که ۸ هزار و۴۶۴ مورد آنها مجاز و ۶ هزارو۱۳۹مورد چاهک هستند .عاقبت بخیر با تاکید براین نکته که بیشتر چاه های استان در حوزه بلوچستان و بیشتر چاهک ها در حوزه سیستان است، تصریح می کند: چاهک ها عمدتاً در حوزه زهک واقع شده اند و از آنها برای شیلات و کشاورزی بهره گیری می شود.

مدرس زیست دانشگاه:خشکسالی اثرات زیادی بر سیستان داشته است

محقق و مدرس دانشگاه های پیام نور و جامع علمی- کاربردی زابل نیز می گوید: خشکسالی اثرات فراوانی در حوزه های مختلف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و زیست محیطی در استان و به خصوص حوزه سیستان وارد کرده است.

«مهدی کشتگر»، می افزاید: در بُعد زیست محیطی وجود ریزگردها و گرد و غبار و روند شور شدن خاک اراضی کشاورزی سیستان با توجه به عدم رسیدن آب به آنها که در آینده نزدیک دیگر غیرقابل کشت خواهد شد، از بین رفتن مراتع و پوشش گیاهی منطقه و … از عمده اثرات خشکسالی در منطقه است.

وی ادامه می دهد: در بعد اجتماعی، بیکاری، افزایش فساد و … از اثرات قابل مشاهده خشکسالی در منطقه است.