دنیای زیر آب، دنیای غریب و اسرار آمیزی است. از افسانه‌های مربوط به پری دریایی گرفته تا شهرهای زیر آب همچون آتلانتیس، آن قدر از کودکی در مورد اسرار زیر آب شنیده‌ایم که هم اکنون هم نسبت به اعماق دریا کنجکاو هستیم و سوال‌های زیادی در مغزمان من باب دنیای زیر آب داریم. خالقان آثار هنری مختلف هم از این علاقه زیاد انسان‌ها به جهان زیر آب باخبر هستند و از نقاشان معروف گرفته تا سینماگران همگی به نحوی سعی به تداعی کردن اعماق دریا برای مخاطبان دارند. جهان زیر آب از پنجره بازی‌های کامپیوتری هم بارها به تصویر کشیده شده که آخرین بار آن مربوط می‌شود به بازی Song Of The Deep که چندی پیش آن را مورد نقد و بررسی قرار دادیم. حال، یکی دیگر از بازی‌های امسال که سعی بر به تصویر کشیدن اعماق دریاها را داشته یعنی Abzu منتشر شده است و می‌خواهیم تا آن را از زوایای مختلف بررسی کنیم، پس، در ادامه و با نقد و بررسی بازی Abzu همراه گیمفا باشید.

چندین سال است که بازی‌های مستقل حرف‌های زیادی برای گفتن پیدا کرده‌اند. دیگر همچون گذشته این بازی‌ها در هیاهوی بازی‌های بزرگ‌تر گم نمی‌شوند و نجوای هرچند آرام آن‌ها گوش‌های بسیاری از بازی‌بازان را به صدا در می‌آورد. چندین سال است که سازندگان مستقل با آرامش و اطمینان خاطر بیشتری دست به خلق عناوین خود می‌زنند. با توجه به حمایتی که بعضی از ناشران از این سازندگان به عمل می‌آورند اکنون کمی کار برای شناساندن بهتر عناوین مستقل به مردم راحت‌تر شده است. پدیده‌ای به نام کیک استارتر (Kickstarter) نیز در این میان تبدیل به عصای دست ناشران شده است و عناوین زیادی از طریق آن بودجه مورد نیاز خود برای ساخت را به دست می‌آورند. بازی‌های مستقل امروزی حتی توان رقابت با عناوین بسیار بزرگ را نیز دارند و به خوبی در زمینه‌های مختلف مردم را شگفت زده می‌کنند. البته این فراگیر شدن پدیده بازی‌های مستقل باعث شده تا خیلی از علاقه مندان به ساخت بازی‌های کامپیوتری اقدام به تاسیس استودیو خود و ساخت یک بازی مستقل کنند. یک استودیو تازه تاسیس در این زمینه، جاینت اسکوئید گیمز (Giant Squid Games) است که البته خیلی هم در زمینه ساخت بازی بی‌تجربه نیست. رهبر و سرپرست این استودیو کسی نیست جز مت ناوا (Matt Nava) سازنده عناوین تحسین شده‌ای چون Flower و Journey که هر دو البته انحصاری سونی بودند. او در سانتا مونیکا دست به تاسیس جاینت اسکوئید گیمز زده و برخی از سازندگان جوان و بااستعداد صنعت بازیسازی را کنار خود جمع کرده تا بتواند آثار جدید خود را به صورت مستقل و بدون کمک گرفتن از سونی خلق کند. اولین بازی این استودیو Abzu است، عنوانی که البته ۵۰۵ گیمز (۵۰۵ Games) به عنوان ناشر با سازنده‌اش همکاری کرده ولی با این وجود تنها به صورت دیجیتالی عرضه شده و در حقیقت روح و کالبد اصلی آن مستقل و به دور از هیاهوی عناوین AAA است.

۲۰ هزار فرسنگ زیر دریا

داستان Abzu کمی با دیگر عناوین روز متفاوت است. خط داستانی بازی خیلی سرراست و گویا روایت نمی‌شود و در حقیقت همچون بازی Firewatch روایتی تقریباً غیر خطی دارد. داستان کلی بازی در مورد یک افسانه قدیمی است که در میان فرهنگ‌های مختلف وجود دارد و مربوط به جهان زیر آب است. شما نیز در نقش یک غواص به کاوش در اعماق دریاها می‌روید. چندان نباید روی این بازی از لحاظ داستانی حساب کرد چرا که در وهله اول، بازی را نمی‌توان داستان محور محسوب کرد و در وهله دوم، اگر این امکان وجود داشت که سازندگان داستان را به طور کلی از بازی حذف کنند مطمئن باشید که احتمال داشت دست به این کار بزنند چرا که مشخصاً خیلی روی آن وقت صرف نکرده‌اند! همچون Journey شخصیت‌های این بازی هم بی نام و نشان هستند و هیچ معارفه خاصی در مورد آنان صورت نمی‌گیرد. از طرف دیگر دیالوگ‌ خاصی هم در جریان بازی شنیده نمی‌شود. روایت داستان در بازی بیشتر متکی بر آیتم‌های محیطی و البته تفکر در آن‌ها است. شما باید هر چیزی که در بازی دیدید را همچون قطعات یک پازل کنار یکدیگر بگذارید تا بتوانید ماجراهای دنیای Abzu را درک کنید. هر چه که جلوتر می‌روید، قطعات دیگری از این پازل را به دست خواهید آورد و با اشیای جدیدی مواجه می‌شوید که به درک بهتر گذشته دریای Abzu کمک می‌کند. در حقیقت از لحاظ داستان و نحوه روایت آن دو بازی Journey و Abzu شباهت‌های زیادی دارند و البته این مسئله قابل پیشبینی هم بود، چرا که مت ناوا با Journey توانسته بود نگاه‌های زیادی را به خود جلب کند و به نوعی، امتحان خود را پس داده بود پس تزریق برخی ویژگی‌های تثبیت شده آن بازی به Abzu اصلاً مسئله‌ای عجیب نیست. البته اگر چندان حوصله چنین روایت داستانی خاصی را ندارید باز هم مشکلی ندارد، چرا که گیم پلی Abzu به قدری مفرح است که نگاه شما را به خود جلب کند.

در این میان بد نیست نگاهی هم به نحوه پیدایش نام بازی بیندازیم چرا که بر خلاف ظاهرش، بار معنایی زیادی در آن نهفته است که اشاره به آن‌های خالی از لطف نیست. نام بازی ترکیبی از دو کلمه باستانی و بسیار قدیمی است؛ Ab به معنای اقیانوس و دریا و Zu به معنای دانستن. این دو کلمه در کنار یکدیگر “اقیانوس خرد” (یا به انگلیسی، Ocean Of Wisdom) معنی می‌دهند. وقتی هم که به تجربه این بازی بپردازید، متوجه می‌شوید سازندگان چندان هم بیراه این نام را برای عنوان خود انتخاب نکرده‌اند و اتفاقاً نام بازی با محتویات آن همخوانی خوبی دارد.

یک ادیسه دریایی

عناوین مستقل به گیم پلی توجه زیادی دارند، احتمالاً به این خاطر که بازی‌های بزرگ روز به روز از این عنصر اساسی و بسیار مهم غافل می‌شوند این فرصت برای سازندگان عناوین مستقل به وجود می‌آید تا در این زمینه برتری خود را نسبت به تیم‌های سازنده گران قیمت بعضی عناوین روز ثابت کنند. با توجه به تجربه مت ناوا از دو بازی Flower و Journey انتظار می‌رفت که Abzu هم در زمینه گیم پلی بسیار خوب عمل کند. تا حدودی هم می‌توان گفت که همین طور شده است، یعنی گیم پلی بازی دوست داشتنی و جذاب است ولی اصلاً بدون ایراد نیست و در حقیقت نکات مثبت و منفی خود را دارد.

در ابتدا باید توجه داشت که بازی در زیر آب می‌گذرد و به همین علت، مسلماً کاوش در اعماق دریا مهم‌ترین المان در گیم پلی بازی به شمار می‌رود. همین المان اساسی در بازی البته بسیار خوب و دلچسب از آب درآمده است. البته بازی بر خلاف انتظارات نه Open – World است و نه Sandbox. بازی روندی خطی را دنبال می‌کند ولی اصلاً شما را مجبور نمی‌کند تا در یک مسیر خاص حرکت کنید بلکه آن قدری به شما آزادی می‌دهد تا به گوشه و کنار این اقیانوس بزرگ سرک بکشید و به موارد جالبی بر بخورید. بازی البته از ساختار دیگر عناوین روز پیروی نمی‌کند؛ دقیقاً همچون Journey. مبارزات خشن و خونین و دیگر مکانیزم‌های عناوین مدرن در Abzu جایی ندارند و بار دیگر مت ناوا چشم خود را به روی آن‌ها بسته و از آن‌ها کوچک‌ترین استفاده‌ای در بازی خود نکرده است. مت ناوا هنوز هم بر روی استفاده از برخی مکانیزم‌های قدیمی‌ و مرسوم خود متکی بوده و به طور مثال، کاوش و کند و کاو در محیط بازی است که حرف اول را می‌زند. مطمئناً هر چه بیشتر در دریای Abzu وقت گذرانی کنید، به موارد مخفی و جالب‌تری برخورد خواهید کرد. در برخی نقاط هم می‌توان حتی مدیتیشن انجام داد. هر چقدر که بیشتر به انجام Abzu می‌پردازید، بیشتر به این نکته پی می‌برید که سازندگان برای طراحی اقیانوس چقدر تلاش کرده‌اند و در حقیقت در آن یک اکوسیستم فوق‌العاده طراحی کرده‌اند و در نتیجه، یک دنیای عجیب اما شگفت انگیز در بازی به وجود آمده است. در بازی آرامش خاصی وجود دارد؛ یک سکوت عمیق که البته با نجوای گوش نواز و روح‌ انگیز موسیقی ملایم ترکیب شده و در نتیجه در گوشه و کنار بازی حس آرامش رویاگونه خاصی وجود دارد.