یادداشتی کوتاه بر ایجاد کمربند سبز و نهال کاری در حاشیه هامون

نی زار : با تقدیر از تلاش و پیگیری های جناب مهندس دهمرده فرماندار اندیشمند و فعال نیمروز در این زمینه ذکر چند نکته را لازم می دانم.

۱_ دریاچه هامون و تالاب های آن یک اکوسیستم طبیعی و پیچیده است که اگر بدون کارشناسی دقیق و بدون شناخت رفتار این نوع اکوسیستم ها در بستر آن تغییراتی ایجاد کنیم ممکن است در آینده مخاطرات زیست محیطی وخیمی را به دنبال داشته باشد. به جرات می‌توان گفت که یکی از مهمترین؛ پایدارترین و مفیدترین گیاهی که در این نوع اکوسیستم می شود کاشت نی است که به سادگی و از طریق قطعات کوچکی از ریزوم (ساقه زیرزمینی) این گیاه می توان به تکثیر آن اقدام کرد؛ و چون ساقه رونده آن در زیر زمین با سرعت شگفت آوری به اطراف گسترش پیدا می کند در مدت کوتاهی نیزاری بزرگ پدید می آورد. ولی شرط پایداری این نیزارها ورود آب به صورت غرقابی در اسفند و حفظ رطوبت تا حداقل ۲ ماه بعد از آن است. که معمولا در این موقع از سال با ورود سیلاب ها به دریاچه این شرایط اغلب فراهم است؛ به شرطی که از این آب به نحو کنترل شده و موثری استفاده شود.

وجود رطوبت به رشد انواع بونی و دیگر گیاهان علفی سازگار با محیط زیست نیز کمک می‌کند. ویژگی منحصر به فرد دیگر گیاه نی این است که اگر تا چند سال هم به آن آب نرسد؛ ضمن حفظ قدرت رویش خود بافت خاک را پایدار نگه داشته و حفظ میکند. اما اگر از گیاهانی دیگری مانند کرگز؛ طاغذ و گز استفاده شود( مانند همان کاری که منابع طبیعی در شرق حوضچه در بستر دریاچه انجام داده است ) گرچه جلو حرکت ماسه ها گرفته می شود اما در بلندمدت باعث ایجاد تپه های بلندی از ماسه می شود؛ مانند آنچه امروزه در جنوب صابری در منطقه درددل؛ میانکنگ‌؛ تیشه کنی و اطاق کلان وجود دارد؛ که آبگیری آنها غیر ممکن می شود؛ در نتیجه این درختان از بین خواهند رفت و کانون های جدیدی برای ریزگردها فراهم می شود.

۲- در جنوب گوره در حاشیه ی زمین های کشاورزی با همکاری صاحبان مزارع و مساعدت منابع طبیعی و دیگر ارگان ها می توان انواع نهال را کاشت اما نیازمند آب برای رویش و حفظ آنها هستیم؛ بنابراین باید از گیاهانی استفاده کنیم که با کمترین میزان آب بیشترین سازگاری را با محیط زیست نشان دهند. در این زمینه می توان از تجربه و علم پژوهشگران مرکز تحقیقات سیستان که در راس آن شخصیتی علمی؛ محقق و علاقه‌مند به همکاری همچون دکتر اکبری قرار گرفته؛ استفاده کرد که این عزیزان با توجه به ویژگی های خاک و شرایط زیست محیطی منطقه بهترین گونه های گیاهی را انتخاب وپیشنهاد کنند.

برخی بزرگواران از کاشت درختان مثمر یاد کرده بودند؛ اگر منظورشان درختان میوه است باید عرض کنم به علت وجود بادهای ۱۲۰ روزه احتمال بقا و پایداری این گونه گیاهان که اغلب ساقه های چوبی راست و عمودی دارند؛ بسیار کم است به همین دلیل در گذشته اطراف باغ ها را دیوار های بلند می کشیدند؛اما درختانی که ساقه های رونده( خزنده ) مانند انگور دارند چون در سطح زمین گسترده می شوند؛ از اثرات باد کمتر آسیب می بینند و مطلوب اند اما به آب فراوان و مراقبت های ویژه ای نیاز دارند.

۳- در مناطقی از دریاچه که امکان آب رسانی وجود ندارد ولی کانون اصلی ریزگردها هستند؛ طبق پیشنه

اد استاد بزرگوار و کارشناس برجسته جناب مهندس نورزایی باید محققین این حوزه به دنبال یافتن ماده ای غیر از مالچ نفتی باشند که بتواند ذرات ماسه و رس را به هم بچسباند؛ بدون آسیب به محیط‌ زیست و از حرکت آن ها در هنگام شروع بادهای ۱۲۰ روزه جلوگیری کند.

۴- باشروع تابستان و خشک شدن دریاچه و پوشش گیاهی از حرکت اتومبیل ها؛ موتورسیکلت ها و…. به درون بستر دریاچه جلوگیری شود و نیز چرای دام (خصوصاً شترهای وارداتی از هندوستان و پاکستان که در دسته های بسیار بزرگ چنان آسیبی به بوته ها و مراتع وارد می کنند که هیچ جانور دیگری را قدرت آن نیست) بدون کنترل شدیدا جلوگیری شود……

با تشکر از حوصله تان غلامعلی غفاری مقدم