نی زار : وابستگی حیات سیستان به رودخانه ی هیرمند قدمتی فراتر از نگارش تاریخ دارد. اوج و فرودهای تاریخی این سرزمین ارتباطی مستقیم با میزان آب هیرمند داشته و دارد. هنگام پر آبی شاهد شکوه درخشش آن به عنوان قطب اقتصادی و تاثیرگذار ایران زمین بوده ایم و در زمان خشکسالی، زوال، فقر و تنگدستی سایه ی سنگینش را بر زندگی این مردم تحمیل کرده است. در طرح آبادانی و احیای سیستان از سوی دلسوزان و کارشناسان امر بر امکان وجود منابع آبی در اعماق زمین تاکید شد و در دهه های اخیر هر از چندگاهی به صورت جسته و گریخته به آن اشاره شده است. این سوال چنان برای رونق سیستان مهم است که گاها در هنگام انتخابات تا مرز شایعه و سو استفاده سیاسیون پیش میرود.

بر همگان روشن است که وابستگی به رودخانه ی هیرمند راهکار مناسبی نیست و باید برای رونق این دشت تمهیدی مناسب اندیشیده شود. کنترل هیرمند در اختیار کشور همسایه افغانستان است و در هنگام کم آبی نمیتوان به آن امید بست.

وجود آبهای ژرف در سیستان دور از ذهن نیست امکان وجود آن در اعماق زمین وجود دارد.سیستان فعلی بر روی بستر دریاچه ساخته شده و کارشناسان آب احتمال می دهند قبل از اینکه خاک سیلاب ها بر روی هم انباشته شود ولایه ای عظیم غیر قابل نفوذ را به وجود اورند سفره یا سفره های اب زیر زمینی شکل گرفته باشد.

وزیر نیرو در اولین سفر خود به استان در سالن اجتماعات آب و فاضلاب با جدیت بر پیگیری طرح آبهای ژرف در سیستان تاکید کرد. حضور کارشناسان روسی در منطقه حکایت از پیگیری این امر مهم توسط دولت محترم اعتدال داشت اما در هر روی این کار به سرانجام نرسید وعلیرغم تخصیص بودجه وهموار بودن مسیر، از دستور کار خارج شد.

تحقق این امر میتوانست به بسیاری از شک و تردیدها پایان دهد.در این سالهای خشکسالی مردم هزینه های سنگینی پرداختند ودولت ها نیز متحمل صرف هزینه های فراوانی جهت کاهش آسیب های ناشی از این میهمان ناخوانده شدند اما هیچ دولتی،هیچ استانداری و هیچ مدیر عاملی سعی در به تحقق رساندن طرح پیگیری آبهای ژرف سیستان برای نجات این مردم از زندگی دشوار نکرد.

اگر یک منبع آب قابل اعتنا و اتکا وجود داشته باشد و برداشت آن نیز به لحاظ اقتصادی به صرفه باشد به بسیاری از اما و اگرها پاسخ داده میشود. در صورت وجود چنین منبعی در عمق قابل برداشت، بسیاری از هزینه هایی که برای چاه نیمه چهار و انتقال آب با لوله برای مزارع لازم نبود یا در اولویت های بعدی در توسعه ی سیستان قرار می گرفت.

ای کاش در هفته ی دولت و در سالی که ریاست محترم جمهور بر توسعه ی کشور تاکید کرده استاندار یا مدیر عامل محترم آب منطقه ای به این سوالات پیرامون دغدغه ها و نیاز روزافزون زندگی مردم پاسخگو باشند و آنها را در برنامه ی کاری خود قرار دهند.

۱: چرا تحقیق در باب آبهای ژرف سیستان به سرانجام نمیرسد؟ آیا مسایل سیاسی در این باره نقش دارند یا صرفا اهمال کاری باعث تاخیر اجرایی شدن آن می شوند؟

۲: گفته های غیر رسمی کارشناسان از نیاز به یکصد میلیون برای هزینه ی کارشناسان روسی و آوردن تجهیزات حفاری در عمق زیاد دارد.ایا دولت اعتدال توان تامین چنین هزینه ای را ندارد؟

۳: چرا سند آبی در پهناورترین استان کشور که حیاتش به آب کشاورزی وابسته است وجود ندارد؟ بی تردید سند آبی مبتنی بر پژوهش های علمی مناسب میتواند چشم اندازی با افقی روشن برای استان به ارمغان آورد. چرا در این چند ساله اقدامی در این باره صورت نگرفت؟

۴: طبق دستور استاندار به مدیرعامل اسبق آب منطقه ای وی موظف شد تا سند آبی استان را طراحی و در زمانی معین در اختیار استانداری قرار دهد. چرا با توجه به دستور اکید استاندار مدیرعامل وقت از طراحی سند آبی طفره رفت و چرا استاندار از کنار تحقق چنین امر مهمی به سادگی گذشت؟؟ آیا کارشناسان آب شاغل در آب منطقه ای توان تنظیم چنین سند آبی را ندارند و اگر جواب مثبت است چرا اقدام به استخدام یا استفاده از افراد خبره کشوری نمی کنند؟

۵: چرا استان هایی چون گلستان و البرز سند آمایش سرزمین دارند اما آسیب پذیرترین استان کشور از این امر بی بهره است؟ آبادانی استانی بدین وسعت بی گمان کار پژوهشی و براساس برنامه های علمی تدوین شده را می طلبد ، اقدامات از پیش تعیین شده میخواهد. آیا استانداری برنامه ای جهت تدوین سند آمایش سرزمین جهت توسعه ی پایدار استان در ابعاد مختلف اقتصادی،اجتماعی، فرهنگی و… دارد؟

 

نویسنده :سلطانعلی عابدی